Analityka surowcowa B2B · Uprawnienia CO2 i graniczny podatek węglowy

Prognozy cen uprawnień EU ETS (EUA) i analityka kosztów CBAM dla importerów przemysłowych

Uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych (EUA), notowane na giełdzie ICE Endex w kontraktach po 1 000 ton CO2e w EUR/t, przestały dotyczyć wyłącznie energetyki zawodowej i cementowni. Wraz z wejściem w życie docelowego okresu unijnego mechanizmu CBAM od 1 stycznia 2026 r. dla żelaza i stali, aluminium, cementu, nawozów, energii elektrycznej oraz wodoru kurs EUA bezpośrednio wyznacza obciążenie finansowe importerów przekraczających próg masowy 50 ton rocznie (Omnibus I) – z pierwszym umorzeniem certyfikatów CBAM w 2027 r. za import z 2026 roku. AI SIGNALS COMPANY P.S.A. dostarcza na zapytanie okresowe raporty scenariuszowe EUA i CBAM bez gwarancji przyszłych cen.

Zespół AI Quant, AI SIGNALS COMPANYAktualizacja: 6 min czytania

Najważniejsze fakty

Kontrakt giełdowy
ICE Endex / EEX EUA Futures, 1 000 uprawnień (1 000 t CO2e), EUR/t
Docelowy zakres CBAM
Od 1.01.2026: stal, aluminium, cement, nawozy, prąd oraz wodór
Wyłączenie Omnibus I
Próg de minimis 50 ton masy netto/rok (stal, Al, cement, nawozy)
Umarzanie certyfikatów
Cena powiązana z aukcjami EUA; pierwsze rozliczenie w 2027 za rok 2026
Zakres AISAS B2B
Okresowe scenariusze cen EUA i kosztu wbudowanego CBAM przez /contact

Mechanika kontraktów ICE Endex EUA, redukcja puli i substytucja paliwowa

Jedno uprawnienie EUA (European Union Allowance) daje instalacji objętej systemem prawo do wyemitowania 1 tony ekwiwalentu dwutlenku węgla (t CO2e). Standardowy kontrakt terminowy na ICE Endex obejmuje 1 000 uprawnień (1 000 ton CO2e) kwotowanych w EUR/t, a główna płynność zabezpieczająca koncentruje się na serii grudniowej danego roku.

Długoterminową podaż uprawnień zawęża współczynnik liniowej redukcji pułapu (LRF w pakiecie Fit for 55: 4,3% rocznie do 2027 r. oraz 4,4% od 2028 r.) wspierany przez Rezerwę Stabilności Rynkowej (MSR). Krótkoterminowe wahania EUA zależą natomiast od koniunktury przemysłowej w UE, generacji wiatrowej i słonecznej oraz relacji cen gazu Dutch TTF do węgla energetycznego (tzw. fuel-switching w energetyce).

  • Efekt przełączania gaz–węgiel: Gdy gaz TTF gwałtownie drożeje względem węgla, elektrownie zwiększają spalanie bardziej emisyjnego węgla kamiennego i brunatnego (~0,85–1,0 t CO2/MWh wobec ~0,37 t CO2/MWh w blokach gazowych CCGT), podnosząc popyt na uprawnienia EUA.
  • Wycofywanie darmowych przydziałów: W sektorach objętych CBAM bezpłatne uprawnienia dla unijnych hut wygaszane są stopniowo od 2026 r. (współczynnik redukcji 2,5% w 2026 r. rosnący do 100% w 2034 r.), co zwiększa udział kosztu CO2 w cenach krajowej stali i aluminium.
  • Podwójna ekspozycja w Polsce (EUA × EUR/PLN): Polski miks elektroenergetyczny oraz krajowi importerzy rozliczają koszt uprawnień w euro, przez co osłabienie złotego wzmacnia presję kosztową nawet przy bocznym ruchu samego kontraktu EUA.

Docelowy CBAM od 2026 roku i próg de minimis 50 ton rocznie (Omnibus I)

Po okresie przejściowym (2023–2025) polegającym wyłącznie na raportowaniu kwartalnym, z dniem 1 stycznia 2026 r. rozpoczął się docelowy reżim finansowy CBAM obejmujący sześć grup towarowych: żelazo i stal (wraz z wybranymi wyrobami przetworzonymi jak elementy złączne i konstrukcje z Załącznika I), aluminium, cement, nawozy, energię elektryczną oraz wodór.

  1. Próg masowy 50 ton/rok (pakiet uproszczeń Omnibus I): Dotychczasowe wyłączenie przesyłek o wartości do 150 EUR zastąpiono rocznym progiem masowym 50 ton netto łącznie dla importu żelaza i stali, aluminium, cementu oraz nawozów na jednego importera w roku kalendarzowym. Podmioty sprowadzające poniżej 50 ton rocznie są zwolnione z obowiązków CBAM, natomiast próg ten nadal obejmuje ok. 99% emisji wbudowanych w imporcie przemysłowym (energia elektryczna i wodór nie podlegają wyłączeniu masowemu).
  2. Status upoważnionego zgłaszającego i weryfikacja emisji: Importerzy przekraczający próg 50 ton muszą posiadać status upoważnionego zgłaszającego CBAM oraz pozyskać od zagranicznych producentów dane o rzeczywistych emisjach wbudowanych potwierdzone przez akredytowanego weryfikatora – brak weryfikacji skutkuje naliczeniem wartości domyślnych z narzutem.
  3. Zakup i umorzenie certyfikatów w 2027 r. za import z 2026 roku: Cena certyfikatów CBAM jest powiązana ze średnią ceną aukcyjną EU ETS EUA. Zgodnie z harmonogramem Omnibus I sprzedaż certyfikatów rusza na początku 2027 r., a pierwsze roczne rozliczenie i umorzenie certyfikatów (po odliczeniu udokumentowanej opłaty węglowej zapłaconej w kraju pochodzenia i korekcie o darmowe przydziały w UE) następuje w 2027 r. za towary zaimportowane w całym 2026 roku.

Kalkulacja kosztu wbudowanego CO2 w imporcie stali, aluminium i nawozów

Działy zakupów porównujące oferty dostawców spoza UE i EOG muszą doliczać do ceny celnej CFR narastające zobowiązanie z tytułu certyfikatów CBAM na każdą tonę towaru:

Parametry wyznaczające koszt uprawnień EU ETS oraz obciążenie CBAM w zakupach B2B
Parametr kosztowyPodstawa pomiaru / formułaSkutek handlowy dla kupującegoDziałanie zabezpieczające w B2B
Kurs uprawnień EUAICE Endex EUA Futures / średnia aukcyjna EU ETS (EUR/t CO2e)Wyznacza cenę jednostkową certyfikatu CBAM oraz narzut hut w UEBudżetowanie zakupów w korytarzach scenariuszowych P10/P50/P90
Roczny próg masowyŁączna masa netto >= 50 ton/rok (stal, Al, cement, nawozy)Przekroczenie progu aktywuje pełny obowiązek finansowy CBAMComiesięczny monitoring kodów CN importu w całej spółce
Jednostkowe emisje wbudowaneZweryfikowane t CO2e/t instalacji kontra krajowe wartości domyślneWytop węglowy generuje kilkukrotnie wyższy koszt niż OZE/EAFZapis umowny zobowiązujący dostawcę do akredytowanej weryfikacji
Współczynnik redukcji (CBAM factor)Emisje płatne = Emisje wbudowane minus (współczynnik × benchmark UE)Udział emisji objętych opłatą rośnie co roku od 2026 do 2034 r.Wieloletnia ocena konkurencyjności dostawców spoza UE
Opłata w kraju trzecim i FXOdliczenie realnie zapłaconego podatku CO2; przelicznik × EUR/PLNUniknięcie podwójnej opłaty; ryzyko walutowe PLN na rezerwie CBAMWymóg audytowalnych dowodów zapłaty podatku CO2 u producenta

Jak AI SIGNALS COMPANY modeluje scenariusze cen EUA oraz rezerwę na CBAM

Rynek uprawnień EUA łączy regulacyjną podaż z wysoką wrażliwością na przepływy funduszy inwestycyjnych, wolumeny aukcji REPowerEU, produkcję przemysłową oraz ceny gazu TTF. Wahania rzędu 20–40 EUR/t w skali roku potrafią całkowicie zmienić opłacalność importu kręgów stalowych czy wlewków aluminiowych z Azji.

Klauzule umowne z dostawcami spoza UE i ostrzeżenie o ryzyku regulacyjnym

W kontraktach importowych na lata 2026+ kluczowe staje się wpisanie obowiązku terminowego dostarczenia zweryfikowanego raportu emisyjnego instalacji wraz z klauzulą kompensacyjną na wypadek, gdyby brak dokumentacji zmusił polskiego importera do rozliczenia certyfikatów według wysokich wartości domyślnych.

Praktyczny wpływ śladu węglowego na metale przemysłowe omawiamy również w analityce aluminium pierwotnego LME, a ograniczenia modeli statystycznych na rynkach regulowanych w artykule czy AI potrafi przewidzieć rynek?.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest wielkość jednego kontraktu terminowego ICE Endex EUA?

Jeden standardowy kontrakt terminowy EUA na giełdzie ICE Endex lub EEX opiewa na 1 000 uprawnień do emisji, czyli równowartość 1 000 ton CO2e, i jest kwotowany w euro za tonę (EUR/t). Ruch ceny o 1,00 EUR/t zmienia wartość kontraktu o 1 000 EUR.

Jak działa próg zwolnienia 50 ton rocznie wprowadzony w pakiecie Omnibus I?

Zgodnie z uproszczeniami Omnibus I importerzy, których łączny roczny import towarów z czterech sektorów masowych (żelazo i stal, aluminium, cement, nawozy) nie przekracza 50 ton masy netto w roku kalendarzowym, są zwolnieni z obowiązków autoryzacji, weryfikacji i umarzania certyfikatów CBAM. Wyłączenie masowe nie obejmuje energii elektrycznej i wodoru.

Kiedy przypada pierwsze umorzenie certyfikatów CBAM za towary sprowadzone w 2026 roku?

Zobowiązanie kosztowe narasta od każdej tony zaimportowanej od 1 stycznia 2026 r. (powyżej progu 50 ton/rok), natomiast zakup certyfikatów CBAM rusza na początku 2027 r., a złożenie pierwszej deklaracji rocznej i umorzenie certyfikatów za rok 2026 następuje w 2027 roku.

Dlaczego zweryfikowane dane z zagranicznej huty tak mocno obniżają koszt CBAM?

Huta wykorzystująca energię wodną (przy aluminium) lub piec łukowy EAF (przy stali) ma wielokrotnie niższe rzeczywiste emisje wbudowane niż produkcja oparta na węglu. Bez raportu potwierdzonego przez akredytowanego weryfikatora importer musi zastosować niekorzystne wartości domyślne z narzutem.

Czy AI SIGNALS COMPANY obsługuje rejestrację KOBiZE/CBAM lub sprzedaje uprawnienia EUA?

Nie. AI SIGNALS COMPANY P.S.A. dostarcza wyłącznie niezależną analitykę scenariuszową cen EUA oraz modele kalkulacji ryzyka kosztowego B2B. Nie świadczymy doradztwa prawno-celnego, nie reprezentujemy importerów w rejestrze CBAM i nie pośredniczymy w obrocie uprawnieniami.

Źródła

  1. Komisja Europejska – Oficjalny portal mechanizmu CBAM (Regulacje i Omnibus I)
  2. Komisja Europejska – System handlu uprawnieniami do emisji EU ETS
  3. ICE Endex – Kontrakty terminowe EUA i rynek uprawnień do emisji CO2
  4. Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) – Dekarbonizacja przemysłu i ceny CO2

Surowce B2B

Gotowy, by zobaczyć analizę?

Wysyłając formularz, akceptujesz naszą politykę prywatności i warunki korzystania z serwisu.